انحراف چشمی یا هنری، لئوناردو داوینچی

تبریز آرت | ویکی آرت / Livescience

چه چیزی لئوناردو داوینچی را به چنین هنرمند بزرگی تبدیل کرده است؟
تحقیقات جدید نشان‌دهنده حقیقتی است که می تواند راز حل نشده لئوناردو داوینچی را برملا کند؛ به نظر می رسد که این هنرمند بزرگ، جهان را به شکلی دیگر می دیده است.

بر اساس یک گزارش جدید، به نظر می رسد راز Leonardo da Vinci در وضعیت چشمان او نهفته بوده باشد؛ وضعیتی که به او اجازه می داد دنیای سه بعدی را روی یک سطح صاف، بهتر تصور کند.

بر اساس این گزارش که در آن شش کار پرتره از این هنرمند مورد بررسی قرار گرفته، این‌طور به نظر می رسد که او انحراف چشمی داشته است؛ وضعیتی که باعث می شود چشمان فرد در آن واحد در یک جهت قرار نگیرند.

کریستوفر تایلر (Christopher Tyler)، دانشمند عصب‌شناس و استاد دانشگاه سیتی لندن (City University)، در گزارش خود به این نکته اشاره می کند که در برخی موارد انحراف چشمی، چشم منحرف غیر فعال بوده و دید دو بعدی یکنواختی به شخص می‌دهد که به هنگام نقاشی و طراحی به او کمک می کند.

لئوناردو داوینچی | Leonardo da Vinci

لئوناردو داوینچی | Leonardo da Vinci

تایلر در بخشی از تحقیقات خود می‌گوید:

به این ترتیب ممکن است بیماری انحراف چشمی در توانایی منحصربه‌‌فرد داوینچی در ثبت فضا بر روی سطح صاف، تاثیرگذار بوده است.

چشم هنری، راز لئوناردو داوینچی
برخی مطالعات به این نتیجه رسیده اند که هنرمندان نسبت به افراد عادی نمی‌توانند با هر دو چشم خود، ادراک مناسبی نسبت به عمق فضا به دست آورند و این حقیقت در مورد افراد با انحراف چشم نیز صادق است. بر اساس تحقیقات، هنرمندان دیگری از جمله رامبرانت و پابلو پیکاسو نیز با مشکل انحراف چشم روبه‌رو بوده‌اند؛ این نتایج از پرتره‌های شخصی این هنرمندان به دست آمده است.

با این وجود، تعداد پرتره‌های شخصی معتبر Leonardo da Vinci کم هستند و به این ترتیب نتیجه‌گیری قطعی در این رابطه اندکی سخت می‌شود.

در این گزارش جدید، تایلر شش اثر هنری را که به نظر می رسد پرتره ها، خودنگاره ها و به طور کلی آثاری هستند که شباهت های ظاهری زیادی با این هنرمند دارند، بررسی کرده است.

برای مثال، مجسمه های دیوید (David) و جنگ‌جوی جوان (Young Warrior) از آثار آندری دل وروچیو (Andrea del Verrocchio) که به نظر می‌رسد لئوناردو در آنها به عنوان مدل انتخاب شده، دو نمونه از آثار منتخب تایلر بودند، لازم به ذکر است که لئوناردو شاگرد این هنرمند بوده است. سه اثر هنری دیگر که در این مطالعات مورد استفاده قرار گرفتند Young John the Baptist، Salvator Mundi و Vitruvian Man بودند که همگی آثاری از لئوناردو هستند؛ این آثار شاید خودنگاره نباشند اما شباهت های ظاهری زیادی با شخص لئوناردو در آنها دیده می شود.

بر اساس کلماتی که از لئوناردو داوینچی ثبت شده، نظر او در رابطه با نقاشی چنین است:

روح است که دست نقاش را به حرکت وادار می‌کند و او را مجبور می‌کند تا خود را دوباره‌سازی کند؛ این بهترین روش برای روح است که یک انسان را به نمایش در آورد.

تایلر با بررسی وضعیت مردمک چشم در این آثار به این نتیجه رسیده است که چشمان لئوناردو، اگزوتروپیا (Exotropia) دارند؛ نوعی انحراف چشم که در آن یک یا هردو چشم فرد به سمت بیرون تمایل پیدا می‌کنند. وجود اگزوتروپیا در پرتره‌های داوینچی بیشتر از خودنگاره‌ها دیده می‌شود و به گفته تایلر، دلیل اصلی این است که داوینچی اگزوتروپی متناوب داشته و وضعیت چشم‌هایش در تمام زمان‌ها ثابت نبوده است. برای مثال، زمانی که لئوناردو در آرامش بوده، این پدیده بیشتر بر چشمان او تاثیر می‌گذاشته تا زمانی که تمرکز خود را بر یک شی مشخص معطوف می‌کرده است.

لازم به ذکر است که کاوش‌های صورت گرفته، ما را تنها با یک فرضیه مواجه می‌کنند و راهی برای اثبات قطعی بیماری لئوناردو داوینچی وجود ندارد.

با این وجود تایلر خاطرنشان می‌کند که اگزتروپی متناوب یک توصیف قابل قبول برای وضعیت این نقاش بزرگ است؛ از آن‌جا که تماشای جهان با یک چشم اجازه مقایسه مستقیم و در نتیجه نقاشی تصویر بر روی سطح را به هنرمند می‌دهد.

و در آخر باید به این نکته اشاره کرد که با توجه به گفته‌های تایلر، در صورت متناوب بودن اگزوتروپیا، لئوناردو داوینچی این قابلیت را داشته است که نسبت به جهان نگاه عادی و با هر دو چشم نیز داشته باشد.


چنانکه از فعالیت های داوطلبانه «تبریزآرت» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

حمایت مالی



بابک شعبانی

عکاس، طراح، نقاش و انیماتور. موسس Az-Photo.com و TabrizArt.com


پاسخی بگذارید